جنبش فکری هنری سنما انقلاب

«ویلایی‌ها» نگاهی متفاوت به این قشر مظلوم جنگ یعنی مادران و همسران رزمندگان دارد که تاکنون به‌ندرت به آن پرداخته شده است.

به‌ پاس جهاد اکبر مادران و همسران شهید؛ نگاهی بر فیلم ویلایی ها/ محمد علی الفت پور

ویلایی‌ها خیلی بهتر از آن چیزی بود که فکر می‌کردیم. میر قیدی نویسنده و کارگردان این اثر که گویا اولین فیلم بلند خود را ساخته است. در اثر پرفروغ «خیلی دور خیل نزدیک» نیز دستیاری کارگردان کرده است.

«ویلایی‌ها» نگاهی متفاوت به این قشر مظلوم جنگ یعنی مادران و همسران رزمندگان دارد که تاکنون به‌ندرت به آن پرداخته شده است.

همسران شهید که این جمله امام را به یادگار برده‌اند که «از دامن زن است که مرد به معراج می‌رود.» شاید این فیلم گوشه‌ای از دلایل عدم وجوب شرکت زنان در جنگ را نیز پاسخ می‌دهد. این روایت به خوبی نشان می‌دهد که زنی که نقش همسری داشته و بار مسئولیت اداره خانواده را به عهده می‌گیرد مسئولیت بزرگ به عهده دارد، حتی بزرگ‌تر از کسی که در میدان جنگ می‌جنگد؛ زیرا وی مسئولیت اداره فرزندان و مدیریت سخت خانواده در فقدان همسر را به عهده دارد که کار بسی مشکل برای زن تنها بشمار می آید. زیرا علاوه بر آلام، مشکلات و اضطراب دوری همسر تحمل بار زندگی را نیز باید بدوش بکشد که تحمل چنین فشاری برای وی دوچندان شده است.

اصطلاحی در جنگ است که شهید یک تا سه نفر و زخمی چندین نفر از قبیل نیروی امدادی، پشتیبانی، پرستار، پزشک و... را در پشت جبهه به خود مشغول می‌کند. کار همسران شهید نیز شاید معادل همین مقایسه باشد؛ یعنی سختی کار کسی که در میدان می‌جنگد با سختی کسی که در عقبه جنگ هم به دنبال ساماندهی امور منزل است هم در کار تدارکات کمک می‌کند و هم مسئول امیدبخشی و ایجاد آرامش برای خود و خانواده است قابل مقایسه است.

بازی‌ها همه تقریباً در یک اندازه و متوسط است البته شاید بازی خانم ثریا قاسمی مقداری متفاوت‌تر از دیگران باشد؛ چه بسا آن هم به خاطر نقشی است که به وی واگذار شده است. ولی به‌طور کلی بازی‌ها تحت تاثیر داستان خوب و پردازش مناسب نویسنده کمتر جلوه بدی در ذهن مخاطب ایجاد می‌کند.

جلوه‌های ویژه فیلم در یکی دو سکانس واقعاً مخاطب را سر جای خود میخ‌کوب می‌کند؛ که پردازش چنین اتفاق نمایشی‌ای از یک کارگردان زن کمتر قابل انتظار است.

از نقش مادرانِ رزمندگان دفاع مقدس نیز نباید در «ویلایی­ها» غافل شد. شخصیت «عزیز»، شخصیت بسیار قابل تکرار برای مادران این سرزمین است. بسیاری از مادران دفاع مقدس باشخصیت عزیز همزادپندار­اند. او همان مادر شهید و مادر رزمنده‌ای است که ما و نسل ما شاید انتظار کشیدنش برای برگشتن فرزندش را کمتر دیده باشد. ولی این بی‌مهری در تصویر کردن انتظار مقدس این مادران چیزی از ارزش‌های این بزرگان کم نمی‌کند. این مادران نیز جهاد کرده‌اند جهاد با نفس با نفسی که پاره تنشان را برایشان عزیز کرده بود تا نتوانند از آن دل بکنند ولی کندند. شاید این جهاد اکبر مادران مقدمه واجب جهاد اصغر فرزندانشان باشد، که اگر این‌ها دل در گرو رضای الهی نمی‌داند و قصد قربانی کردن فرزندانشان را نمی‌کردند، شاید هیچ بستری برای جلوه­گری جهاد اصغر بزرگ‌مردان تاریخ ایران فراهم نمی­شد.

«ویلایی­ها» گوشه اشاره­ای هم دارد به برخی تهمت های ناروایی که به خانواده رزمندگان دفاع مقدس و ایثارگران جنگ تحمیلی زده می­شد. تهمت هایی که در ذهن بسیاری از مردم این مرز و بوم خانه کرده بود مثل استفاده از برخی امکانات و فرصت های اجتماعی. شاید مظلومیت زن فرمانده در ماجرای ماسک اشاره­ای بود به این تهمت ها که هیچ گاه مهلت و محمل مناسبی برای دورغ بودنشان ایجاد نشد.

توجه داستان به قرار گرفتن در فضای دفاع مقدس نکته  مهمی بود که  خوب به آن اشاره شد. قرار گرفتن هر کسی با هر سلیقه و ذائقه­ای در نزدیکی جبهه مقدم  از قدرت فکر  و عقلانیت بشری­اش کم می­کرد. تا سیما عروس عزیز از نزدیک با ایثارگری­ها و فداکاری های مردم و رزمندگان آشنا نشد و تا خود با دیدگان خود ندید که «اینجا خون هیچ کس از دیگری رنگین تر نیست» از نظرش کوتاه نیامد. این تغییر نگرش ها نه به خاطر احساساتی شدن که به خاطر حرمت و شرف این فضای معنوی جبهه بود که هر کسی را در قابل این حجم غیرتمندی بی اختیار به تحسین وا­میداشت.

تعلیق فرعی فیلم که حاشیه مهم­تر از متن تعلیق فرعی فیلم نیز شده بود بسیار به روند داستانی فیلم کمک کرده بود. اینکه در هر سکانسی مخاطب نیز با بازیگران فیلم منتظر آمدن «هایس» بود تا خبر شهادت یکی از رزمنده­ها را به خانواده­اش برساند نشان قوت این تعلیق بود که بسیار خوب به آن توجه شده بود.



نقل مطالب پایگاه سینما انقلاب، بدون ذکر منبع غیرمجاز است.

دیدگاه ها

هیچ دیدگاهی پیرامون این مطلب به ثبت نرسیده است.